Trochę wiedzy

CELIAKIA – TROCHĘ WIEDZY

pieczywoCeliakia – jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzująca się trwałą nietolerancją glutenu, czyli białka zapasowego zawartego w zobożach tj.: pszenica, żyto, jęczmień. Gluten działa toksycznie na nasz organizm, prowadzi do zaników kosmków jelita cieńkiego, które to są odpowiedzialne za wchłanianie odżywczych składników do organizmu. W efekcie toksycznego działania glutenu wchłanianie pokarmu jest upośledzone, co prowadzi do występowania różnorodnych objawów klinicznych.

Jedyną metodą leczenia  CELIAKII  jest przestrzeganie przez całe życie ścisłej diety bezglutenowej.

Choroba może ujawnić się w każdym wieku, zarówno wkrótce po wprowadzeniu glutenu do diety dziecka, jak i również podczas dorastania, ciąży u kobiet, dużego stresu itp. Obecnie najczęściej wykrywa się celiakie u osób w wieku 30-50-letnich. U kobiet celiakie rozpoznaje się dwa razy częściej niż u mężczyzn.


W moim przypadku potwierdzono celiakie w wieku 33 lat, objawy chorobowe nasiliły się po drugiej ciąży. Ciąża była moim „zapalnikiem”, który wywołał celiakie. Duży spadek odporności organizmu plus już trwająca choroba autoimmunoliczna tarczycy – Hashimoto, sprawiły, że mój organizm nie poradził sobie.


Celiakie dzielimy na jawną, pełnoobjawową i skąpoobjawową. Dolegliwości celiakii pełnoobjawowej to najczęściej:

  1. bóle, wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha
  2. biegunki tłuszczowe lub wodniste, czasami zaparcia
  3. utrata masy ciała
  4. zaburzenia rozwoju u dzieci, w tym głównie niski wzrost
  5. zamiana usposobienia (nadpobudliwość lub męczliwość, apatia), często stany depresji
  6. objawy niedoborowe (głównie żelaza, ale też witamin, kwasu foliowego), będące efektem zespołu złego wchłaniania
  7. uczucie stałe zmęczenia

Celiakię skąpoobjawową trudniej rozpoznać. Choroba może rozwijać się skrycie przez wiele lat, wywołując schorzenia pozornie niezwiązanie z celiakią, są to objawy pozajelitowe, jak zawroty głowy, omdlenia, stany depresyjne oraz schorzenia kostno stawowe tj. osteoporoza, niski wzrost czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Co ważne – choroba trzewna jest przyczyną niskiego wzrostu u dzieci częściej niż niedobór hormonu wzrostu.


Zdiagnozowanie choroby trzewnej jest trudne, zajęło mi to niestety aż 6 lat. Podkreślić należy, że to ja sama zdiagnozowałam celiakie i już z plikiem badań ( nieukrywam, że kosztownych) udałam się do swojego lekarza rodzinnego, póżniej do kolejnych specjalistów hematologa, neurologa, gastrologa. Proszę sobie wyobrazić ich miny kiedy to pacjent przychodzi i sam sobie diagnozuje chorobę wraz z plikiem dokumentacji. Przykre, ale prawdziwe!!!  Jednego żałuje, że nie przestałam wierzyć lekarzom wcześniej, być może część moich chrób autoimmunologicznych nie ujrzałoby  światła dziennego. Cóż ….


BADANIA NA POTWIERDZENIE CELIAKII:

Jeśli mamy podejrzenia choroby i nie chcemy żyć dalej w niepewności należy w pierwszej kolejności wykonać badania:

– na oznaczenie przeciwciał przeciwko endomyzjum mięśni gładkich (EmA) – jest to badanie, które rozpoznaje kolejne białkotkanki jelitowej wywołujące reakcję immunologiczną. Badanie to uznawane jest za najdokładniejszy test przeciwciał, gdyż pozwala rozpoznać ponad 90 procent przypadków celiakii.

– na oznaczenie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG) – Tworzenie tego przeciwciała następuje, gdy wywołane przez gluten uszkodzenia wyściółki  jelita odsłaniają białka mięśni. Jedym z takich białek jest transglutaminaza. Ilość przeciwciał przeciwko temu białku można mierzyć w krwiobiegu i w ten sposób oceniać trwającą reakcję autoimmunologiczną. W porównaniu z biopsją jelita badanie przeciwciała transglutaminazy ujawnia w przybliżeniu 86-89 procent przypadków celiakii.

– na oznaczenie przeciwciał przeciwko gliadynie. Krótkotrwałe przeciwciało IgA oraz przeciwciało antygliadynowe o dłuższym okresie trwania IgG są czesto używane do badań na obecność celiakii. Choć są powszechnie dostępne, dają mniejsze szanse na zdiagnozowanie wszystkich przypadków, gdyż nie wykrywają celiakii u 20-50 procent osób na nią cierpiących.

– badań genetycznych na oznaczenie genów HLA DQ2, HLA DQ8 – Geny te jeśli występują sprawiają, że dany człowiek jest bardziej podatny na rozwój celiakii. Ponad 90 procent ludzi, u których celiakię zdiagnozowano poprzez biopsję jelita, ma któryś z dwóch markerów HLA, najczęściej DQ2. Jeżeli pacjent nie posiada wersji genów HLA DQ2/ DQ8 z całą pewnością można ją wykluczyć. Warto też podkreślić, że obecność ich nie jest potwierdzeniem celiakii, gdyż geny te występują u znacznego odsetka populacji ( ok. 30%) i świadczą jedynie o pewnej „podatności genetycznej” na tę chorobę. Co więcej, brak genów wyklucza celiakię, natomiast nie świadczy o tym, że danej osobie nie szkodzi gluten.

biopsja jelita cienkiego – wykonuje sie endoskopowo podczas gastroskopii. Od pacjenta pobiera sie wycinki z jelita, z odcinka  dwunastnicy. Jest to badanie wysoko diagnostyczne, z pobranych wycinków ocenia sie stopieńzaniku kosmków w tzw. skali Marsha.

Marsh 0 – prawidłowa błona śluzowa jelita

Marsh 1 – typ naciekowy, w którym kosmki jelitowe nie są zmienione, ale stwierdza się obfity naciek z limfocytów śródnabłonkowych w śluzówce jelita.

Marsh 2 – typ rozrostowy, w którym oprócz nacieku limfocytów w nabłonku widoczne są cechy rozrostu krypt w stosunku do kosmków jelitowych.

Marsh 3a – typ destrukcyjny, z obfitym naciekiem limfocytów i łagodnym zanikiem kosmków

Marsh 3b – typ destrukcyjny, z obfitym naciekiem limfocytów i wyraźnym zanikiem kosmków

Marsh 3c – typ destrukcyjny, z obfitym naciekiem limfocytów i całkowitym zanikiem kosmków